Η οικονομική κρίση της Ελλάδας

Η οικονομική κρίση της Ελλάδας που άρχισε πριν από 2 χρόνια έχει βαθιές ρίζες. Το πρόβλημα πολλοί λένε ότι ξεκινά από την κακή διαχείριση τις οικονομίας από τα 2 κόμματα που κυβέρνησαν την Ελλάδα εναλλάξ (ΠΑΣΟΚ ΝΔ) το 1974. Γεγονός είναι ότι μέχρι το 2004 η χώρα κατάφερε να βρεθεί στις 29 περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου. Αλλά ποιος είναι ο βασικότερος λόγος της σημερινής κρίσης?
Όπως ήταν φυσικό η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 θα έφτανε και στην Ελλάδα όπως και έγινε μετά από ένα χρόνο, Παρόλο που η Ελλάδα δεν είχε κάνει επενδύσεις στην Ισλανδία όπως πολλές άλλες χώρες. Αλλά ας εξετάσουμε πιο βαθειά και περιληπτικά να προσπαθήσουμε να βρούμε τα αίτια αυτής της τραγικής κατάστασης που έχει φέρει την Ελλάδα στα πρόθυρα την πτωχεύσεις.

Το 1981 η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με τον Ανδρέα Παπανδρέου πράγματι κατάφερε να μειώσει την ανεργία σε μεγάλα επίπεδα ακλουθώντας την πολιτική της πρόσληψης στο δημόσιο τομέα. Χιλιάδες κομματικά στελέχη και μη προσλαμβάνονται σε όλες της δημόσιες υπηρεσίες του κράτους, φυσικά την ίδια πολιτική θα εξακολούθηση και το συντηρητικό κόμμα της νέας δημοκρατίας όταν αργότερα θα πάρει την εξουσία από το κεντροαριστερό ΠΑΣΟΚ.

Την εποχή αυτή λειτουργεί αυτό που στην Ελλάδα ονομάζετε “Ρουσφέτι” και ισχύει από την εποχή της ίδρυσης του ελληνικού κράτους. Το ρουσφέτι είναι απλά ο διορισμός σε δημόσιες υπηρεσίες από στελέχη του κυβερνώντος κόμματος , ψηφοφόρων, συγγενών και φίλους τους (άδω θα τονίσω ότι με μια μεσολάβηση όχι απαραίτητα από υπουργό αλλά ακόμα και από κάποιο κατώτερο στέλεχος του κόμματος μπορούσε κάποιος να διοριστεί μόνιμος η προσωρινός υπάλληλος οποιασδήποτε δημοσίας υπηρεσίας.

Ένα άλλο αίτιο αυτής της κρίσης ήταν και πολιτική διαφθορά και αδιαφάνεια των συναλλαγών (πράγμα που συμβαίνει σε πολλές χώρες με αναθέσεις μεγάλων οικονομικών έργων σε επιχειρηματίες, κυβερνητικούς φίλους και άλλους παράγοντες, που για την ανάθεση του έργου έδωναν (και δίνουν) μεγάλα χρηματικά ποσά κάτω από το τραπέζι στους μεσολαβητές κυβερνητικούς υπαλλήλους.

Τα σκάνδαλα της πολιτικής διαφθοράς στην Ελλάδα αποτέλεσαν τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων τα τελευταία 30 χρόνια με αποπομπές ακόμα και υπουργών. Αλλά ας περάσουμε σε ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα που αποτελεί και ένα από τα κυριότερα αίτια της κρίσης, την φοροδιαφυγή.

Από την εποχή της ίδρυσης του ελληνικού κράτους η φοροδιαφυγή αποτελεί ένα πάγιο καθεστώς στην Ελλάδα. Φυσικά η φοροδιαφυγή δεν γίνεται τόσο από την εργατική τάξη αλλά κυρίως από τα οικονομικά εύρωστα κοινωνικά στρώματα και ειδικότερα από επιχειρήσεις και επιχειρηματίες και επαγγελματίες όλων των κλάδων.

Τα τελευταία 30 χρόνια χιλιάδες πολυτελείς βίλλες, κότερα, πολυτελή αυτοκίνητα γέμισαν την Ελλάδα από μια νέα γενιά νεόπλουτων. Παράνομες εξοχικές κατοικίες δημιουργήθηκαν σε δασικούς χώρους, παραλίες και αλλά δημόσια εδάφη σχεδόν ανεξέλεγκτα.
Η αλήθεια είναι ότι πολλές φορές το κράτος έστειλε τις μπουλντόζες να ξηλώσει τα παράνομα κτίσματα αλλά σε μικρό ποσοστό. Τεράστιες περιοχές απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς του δημοσίου πλούτου πουλήθηκαν χωρίς διαφάνεια με μεσολαβήσεις .

Ένα άλλο γεγονός που έχει συνεισφέρει στην κρίση ήταν και ο ανεξέλικτος δανεισμός από τις τράπεζες. Με την εμφάνιση της πιστωτικής κάρτας ο έλληνας άρχισε να ξοδεύει ανεξέλικτα από ψυγεία και κουζίνες μέχρι αυτοκίνητα πολυτελείας και σκάφη, σαν αποτέλεσμα δισεκατομμύρια χάθηκαν από αυτούς τους δανεισμούς εφόσον πολλοί αδυνατούσαν να πληρώσουν τις δόσεις. Χιλιάδες αυτοκίνητα και σπίτια κατασχέθηκαν από αδυναμία αποπληρωμής των δανείων.

Αλλά εκτός από την εσωτερική κακοδιαχείριση της οικονομίας ας μην ξεχνάμε και ένα άλλο βασικότερο αίτιο της σημερινής κρίσης που έχει πλήξει την Ελλάδα και άλλα ευρωπαϊκά κράτη όπως την Πορτογαλία , Ισπανία και Πορτογαλία είναι και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας.

Το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης έπληξε την Ελλάδα όπου πολλές επιτηρήσεις τοπικές και ξένες προτίμησαν επενδύσεις σε φτηνές αγορές στις χώρες με φτηνό εργατικό δυναμικό, παρόλο που ο μέσος μισθός στην Ελλάδα είναι από τους χαμηλότερους στην δυτική Ευρώπη. Πολλοί έλληνες επιχειρηματίες έφτιαξαν εργοστάσια στις βαλκανικές χώρες και χιλιάδες τοπικές επιχειρήσεις έκλεισαν.

Η ελληνική ναυτιλία και ο ελληνικός εμπορικός στόλος που κάποτε ήταν ο κυριότερος κλάδος εισαγωγής συναλλάγματος της Ελλάδας σήμερα ναι μεν εξακολουθεί να είναι από τους μεγαλύτερους στον κόσμο αλλά τα περισσότερα πλοία είναι κάτω από “φτηνές σημαίες” με το 90% περίπου των πληρωμάτων να αποτελείται από ξένους, κυρίως από την Ασία και τα

κράτη της ανατολικής Ευρώπης.
Δεν θα ξεχάσουμε όμως να αναφέρουμε και τις επιπτώσεις την ΕΕ στην ελληνική αγροτική κυρίως οικονομία (και ας μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα είναι ακόμη μια κυρίως αγροτική χώρα). Δεν θα ξεχάσουμε βέβαια τις επιδοτήσεις της ΕΕ προς την Ελλάδα, αλλά και πολλοί κοινοτικοί όροι εξαγωγών σε πολλά είδη προϊόντων ήταν αρνητικοί για τον Έλληνα παράγωγο (ποιος ξεχνάει το θάψιμο χιλιάδων τόνων φρούτων) . Ένας κλάδος της αγροτικής οικονομίας που έχει πληγή ανεπανάληπτα τα τελευταία χρόνια με τους διάφορους νόμους περί προστασίας του θαλασσίου πλούτου είναι και η αλιεία.

Τελικά ίσως να κάνω λάθος αλλά η γνώμη μου είναι ότι η βασική πληγή της Ελλάδας είναι το γεγονός ότι η οικονομία της είναι μεταπρατική κυρίως, και στηρίζεται στον τουρισμό από την μια και στα παραδοσιακά αγροτικά προϊόντα (λάδι , καπνός και σταφίδες όπως μαθαίναμε στα βιβλία γεωγραφίας του 60) από την άλλη, αυτές είναι οι εξαγωγές μας.

Η Ελλάδα ποτέ δεν κατάφερε να δημιουργήσει ανταγωνιστική οικονομία που να στηρίζετε στην βαριά βιομηχανία και ίσως εκεί θα έπρεπε να στραφούν τα σχέδια απορρόφησης των πακέτων ενίσχυσης από την ΕΕ.
Γιατί δεν μπορεί να έχει η Ελλάδα αυτοκινητοβιομηχανίες, μεταλλουργεία, ναυπηγεία? Δεν μας αφήνουν η μήπως δεν έχουμε εργατικό δυναμικό η μήπως οι μισθοί ενός εργάτη βαριάς βιομηχανίας είναι μη ανταγωνιστικοί σε σχέση με τους μισθούς της Γερμανίας, Ιταλίας, Γαλλίας? Με τα 300 δις (που θα εξανεμιστούν δίχως να ξέρουμε πού) δεν μπορούν να γίνουν τα ανωτέρω?

Τα συμπεράσματα δικά μας.

Ας δούμε όμως τώρα τις επιπτώσεις που θα έχουμε με τη νέα δανειακή σύμβαση.

Από 1η Μαρτίου έως και τον Ιούνιο , οι μισθωτοί και συνταξιούχοι θα υποστούν μειώσεις εισοδήματος από 10% έως 20%.
Όλοι οι φορολογούμενοι θα καταβάλλουν δυο ετών έκτακτες εισφορές, ειδικό τέλος ακινήτων, φόρο εισοδήματος και 10 ακόμη κατά περίπτωση φόρους και τέλη.

Το σύνολο σε σαστίζει και η επιδρομή ζαλίζει.

Όσα τώρα κατεπειγόντως νομοθετούνται και θα εφαρμοσθούν, είναι σε μεγάλο βαθμό αυτά που επί δύο χρόνια αν και συμφωνημένα, δεν είχαν προχωρήσει. Όπως το ενιαίο μισθολόγιο , όπως η εισφορά για περιουσιακά στοιχεία.

Άλλα είναι αποτέλεσμα της διετούς αδράνειας στις μεταρρυθμίσεις ή της ανικανότητας στην φοροείσπραξη, όπως οι έκτακτες εισφορές και το ειδικό τέλος ακινήτων.

Και μένουν ακόμη να νομοθετηθούν και να εφαρμοσθούν τα μέτρα του δευτέρου μνημονίου για την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό.

Στα χαρτιά, με τα μνημόνια, και πλέον και νομοθετικά με τα κατεπείγοντα πολυνομοσχέδια, η Ελλάδα αλλάζει.

Αλλάζει στο κόστος εργασίας, στις εργασιακές σχέσεις, στην ασφάλιση και στις συντάξεις, στις υπηρεσίες και παροχές υγείας.

Σε 50% υπολογίζεται η μείωση αγοραστικής δύναμης των μισθωτών στο διάστημα της τριετίας 2009-2012.

Περισσότεροι από 350.000 εργαζόμενοι συναπαρτίζουν πλέον το ελληνικό πρεκαριάτο ( δύσμοιρη συνήχηση του προλεταριάτου, στα λατινικά precarious σημαίνει πρόσκαιρος, ευκαιριακός), δηλαδή τους εργαζόμενους στην ανασφάλεια της ευκαιριακής σχέσης, “έλα σήμερα για δουλειά και την άλλη βδομάδα βλέπουμε”.

Η μερική σταθερή απασχόληση αφορά άλλες 200.000 περίπου ανθρώπους.

Υπερβαίνουν το 1.000.000 οι άνεργοι και περισσότεροι από 40.000 αναμένεται να προστεθούν έως το τέλος του χρόνου.

Από την άλλη πλευρά περισσότερα από 160 δις € έχουν εγκαταλείψει τις τραπεζικές καταθέσεις σε διάρκεια διετίας.

Στο ζοφερό πίνακα υπάρχουν κι άλλα κομμάτια αλλά τα παραπάνω αρκούν για να αναρωτηθεί κανείς ποιος σώθηκε και τι χρεοκόπησε.

Το ερώτημα δεν αφορά στο παρελθόν, η επικαιρότητά του έγκειται στο πως θα ασκηθεί η εφαρμογή των μέτρων σήμερα και αύριο.

Τα περισσότερα από 2.000.000 πολίτες που υφίστανται αλλεπάλληλες μειώσεις ανύπαρκτων εισοδημάτων ή περνούν σε ανεργία χωρίς αύριο είναι σίγουρο πως όταν τους λες πως απέφυγαν τα χειρότερα σε κοιτούν από απορία έως οργή. Το θέμα δεν τους αφορά, τουλάχιστον με αυτούς τους όρους.

Τις περίπου 200.000 όπως υπολογίζονται που έχουν αποσύρει τις καταθέσεις τους, η “σωτηρία” της Ελλάδος δεν είναι σαφές αν τους συμφέρει ή όχι.

Γιατί έχουν κατά κάποιο τρόπο αντισταθμίσει τον κίνδυνο. Τα Ευρώ τους θα αξίζουν πολύ περισσότερο σε κατάσταση χρεοκοπίας!

Μας μένει λοιπόν ο υπόλοιπος πολυπληθής, ετερόκλητος πληθυσμός των μικρών εισοδημάτων, των μέτριων πλέον αποδοχών και των ατέλειωτων μικρο επιχειρηματικών μονάδων στο χώρο κυρίως των υπηρεσιών, μιας και η πρωτογενής παραγωγή είναι λέξη που δεκαετίες τώρα απέλειπε των οριζόντων και του λεξιλογίου μας.

Σε αυτούς λοιπόν, που στηρίζουν ως παραγωγικός ιστός εξ αντικειμένου την ζωή της χώρας, ας δούμε πως απαντά ο συνδυασμός πολιτικού συστήματος και κρατικού μηχανισμού.

Τρία παραδείγματα

Οι συναρμόδιοι υπουργοί αργούν κατά τρεις μήνες να υπογράψουν τις αποφάσεις για την εφαρμογή του ενιαίου μισθολογίου, που ισχύει αναδρομικά . Αποτέλεσμα; Περισσότεροι από 50.000 εργαζόμενοι σε 80 δήμους της χώρας θα επιστρέψουν χρήματα, δηλαδή θα έχουν μηδενικές αποδοχές για έναν, δύο ή τρεις μήνες, μιας και μέχρι τώρα πληρώνονταν με το ..παλιό μισθολόγιο.

Καθυστερήσεις των υπουργών και του μηχανισμού μεταφράζονται σε αιφνιδιασμό των εργαζομένων, που δεν αντέχουν άλλες “εκπλήξεις”.

Στη δανειακή σύμβαση περιλαμβάνεται η πρόνοια δημιουργίας μονίμου υφυπουργού επί των οικονομικών. Επιτέλους αναφωνούν όλοι, να ξεφύγουμε από τον κομματισμό, να έχει το κράτος ραχοκοκκαλιά και συνέχεια. Το μέτρο χαιρετίζεται, επικροτείται.

Κι αρχίζει, μετά την αναγγελία η εφαρμογή. Αρμοδιότητες του υφυπουργού; Ο ΣΔΟΕ έξω! Σιγά που θα δώσουμε στον μόνιμο- τον όχι δικό μας- , τον ελεγκτικό μηχανισμό, λένε οι πολιτικοί προϊστάμενοι. Να εισπράττει ναι. Να έχει εξουσία, έλεγχο; Βεβαίως όχι!

Δηλαδή στην ουσία αλλαγή καμία.

Αν έτσι αρχίσουμε την εφαρμογή των υπεσχημένων, τότε πως θα αλλάξουμε τρόπο λειτουργίας του κράτους, νοοτροπίες ηγεσιών και πολιτών; Πιο απλά πως θα αυξηθούν τα έσοδα του κράτους;

Τα ασφαλιστικά ταμεία συνενώνονται. Τα επικουρικά το ίδιο. Μικρές μονάδες, στην ουσία αυτοαπασχολούμενοι, όπως οι φυσικοθεραπευτές, περιμένουν να πληρωθούν από το νέο ενιαίο ταμείο. Που θα υποβάλλουν τα χαρτιά; Ποιο ταμείο, ποια υπηρεσία; Εδώ και τρεις μήνες δεν γνωρίζουν, αλλά τις υπηρεσίες εξακολουθούν να τιςπαρέχουν διότι ο νόμος στην ουσία τους εξαναγκάζει. Κεφάλαια κίνησης δεν βρίσκουν για τα ασφαλιστικά βερεσέδια. Άρα απολύουν υπαλλήλους, αν έχουν, ή κλείνουν.

Δεν πρόκειται για θέμα χρημάτων που το δημόσιο ή τα ταμεία δεν έχουν. Απλά ένας νόμος ψηφίσθηκε, αλλά τις συνέπειες του στην αγορά, στην πραγματική οικονομία κανείς συγκεκριμένα και μεθοδικά δεν τους έψαξε. Οι νόμοι εκσφενδονίζονται σαν βόμβες στην αγορά κι όποιον πάρει ο χάρος.

Αυτό είναι παράδειγμα κρατικής μέριμνας, η προσπάθεια ώστε θυσίες των πιο αδύναμων πολιτών να πιάσουν ...τόπο.

Πως μπορεί να σωθεί η Ελλάδα χωρίς τους Έλληνες;

Όταν δηλαδή οι ενέργειες των ηγεσιών αποξενώνουν ψυχικά τους πολίτες από τους κυβερνήτες, όπως με τον ΣΔΟΕ, όπως με τις εξεταστικές επιτροπές και τις υπόλοιπες καθημερινές βλακείες στη Βουλή;

Όταν η κρατική μέριμνα, δηλαδή η καθημερινή πρακτική επιδίωξη της αλληλεγγύης , της συναίσθησης, της διευκόλυνσης μεταφράζεται στο “κόψε το λαιμό σου”, όπως με τα ταμεία και πείθει έτσι τον καθένα πως πρέπει μόνος του να σωθεί με κάθε τρόπο, δηλαδή έξω και πέρα από το σύστημα ;

Όταν η κυβερνητική οκνηρία ή ασυνεννοησία οδηγεί σε ορατή, καθημερινή απελπισία τους πιο αδύναμους συμπολίτες, όπως με τα αναδρομικά του ενιαίου μισθολογίου;

Δεν είναι οι εκλογές μόνο που μας λείπουν.

Ούτε η “εξουθενωτική πολυλογία κομμάτων” που κούρασε τον κ. Βενιζέλο. Εξάλλου άλλους τους κουράζει απελπιστικά η ανυπόφορα εξαντλητική πολυλογία αυτάρεσκων πολιτικών, αλλά ας μην το κάνουμε θέμα.

Μας λείπει η κατανόηση, από πολιτικούς και κρατικό μηχανισμό ότι “αν δεν αλλάξουν βουλιάζουμε”. Αυτοί, εδώ και τώρα.

Αλλιώς, ο χρόνος που κερδήθηκε στο προηγούμενο Γιουρογκρούπ, θα αποδειχθεί απλή παράταση του συντελεσμένου μαρτυρίου.

Μαυρογόνατος Ευάγγελος

5 Μαρτίου 2012