Γράφει
Η Αρχοντούλα Κωνσταντινίδου
Παγκόσμια ημέρα μητρικής γλώσσας σήμερα και για εμάς τους Πόντιους η
μητρική μας γλώσσα αποτελεί το μεγαλύτερό μας καύχημα. Δεν θα αναφερθώ
στις λέξεις της αρχαίας ελληνικής που διατήρησε η ποντιακή, γιατί το
θέμα αυτό έχει αναλυθεί τόσο σε άρθρα δικά μου όσο και σε άρθρα
συναδέλφων.Συνεχίζοντας την ενασχόληση με τη γλώσσα και τη διδακτική γενικότερα, είμαι πλέον πεπεισμένη ότι η ειδοποιός διαφορά ενός λαού είναι η γλώσσα του. Αναμφίβολα, και ο χορός και το τραγούδι και η ενδυμασία και η κουζίνα φανερώνουν πτυχές της φυσιογνωμίας του και συγκροτούν την ταυτότητά του. Ας μου επιτραπεί όμως από όλα αυτά να ξεχωρίσω τη γλώσσα.
Χρησιμοποιούμε τη γλώσσα για να επικοινωνήσουμε, αλλά η γλώσσα δεν είναι απλώς μέσο επικοινωνίας.
Η γλώσσα εκφράζει κάθε πτυχή του πολιτισμού ενός λαού και ορίζει τη μοναδικότητά του. Ονομάζει και καθορίζει τις αξίες που ο ίδιος δημιούργησε. Με τις λέξεις και τις εκφράσεις της περιγράφει τα πιο μεγάλα και δυνατά συναισθήματα του ανθρώπου (γουρπάν-ι-σ' να 'ίνουμαι), αλλά και αποενοχοποιεί λέξεις και όρους καθορίζοντας τα όρια μεταξύ του σεμνού και του σεμνότυφου (να τρώγω τα κάκκαλα σ'!)
Ακόμη και οι ξένες λέξεις στην ποντιακή όχι μόνο αφομοιώθηκαν γλωσσικά, αλλά βρήκαν και το ανάλογο εννοιολογικό και ηθικό έδαφος για να ριζώσουν. Το "μεκατίρ(ιν)" και το "εχτιπάρ(ιν)" δύσκολα μπορούν να αποδοθούν στη νεοελληνική μονολεκτικά, παρά περιφραστικά και περιγραφικά.
Ταυτόχρονα, η ποντιακή κρατάει λέξεις που προέρχονται από τη μεσαιωνική ελληνική, ενώ στην ΚΝΕ έχουν αντικατασταθεί από ξένες. Ζητάμε γάντια (γαλλ. gant) όταν τα χρειαζόμαστε αντί για χιορότεα (<χειρόκτιον, μεσ. ελλην.)
Η διάσωση της ποντιακής διαλέκτου-και δυστυχώς η καταγραφή της στον κατάλογο της UNESCO ως απειλούμενης γλώσσας μας αναγκάζει να μιλάμε για διάσωσω-απαιτεί αγώνα. Όπως τότε, έτσι και τώρα.Ίσως τελικά αυτή να είναι και η ιδιαίτερη μοίρα της φυλής μας, να αγωνίζεται και να αντιστέκεται. Ποιος άλλος λόγος θα έκανε την ποντιακή λαϊκή σοφία να πει "Εθέλεσες κι επέθανες, σην γην χαράν εποίκες";
Blogger Comment
Facebook Comment