Ρήγας ο Βελεστινλής ( Φεραίος): « Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά».

(6/6/2017)

Ένα διαχρονικό μήνυμα για τις ημέρες μας,

από τον πρόδρομο και πρωτομάρτυρα της Ελευθερίας και του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.

Ο Ρήγας υπήρξε πρόδρομος και πρωτομάρτυρας της Ελευθερίας, αλλά και ένας από τους προδρόμους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.

Όπως και άλλοι φωτισμένοι ομογενείς του καιρού του, προσπάθησε, με βιβλία, με ιστορικούς - γεωγραφικούς χάρτες και με άλλες εκδόσεις, να συμβάλει κι αυτός στην πνευματική αφύπνιση του υπόδουλου Γένους.

Είναι γνωστός σε όλους τους Έλληνες κυρίως από το εθνικό του εμβατήριο «Θούριος»:

Ως πότε παλικάρια, να ζούμε στα στενά,

μονάχοι, σαν λιοντάρια, στις ράχες στα βουνά;

……………………………………………………..

Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή,

παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή!

………………………………………………….

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ(1757-1798) (1ο)-ΜΙΑ ΠΡΟΣΤΑΓΗ ΜΕΓΑΛΗ-ΧΑΡΤΑ - YouTube

Γεννήθηκε στο Βελεστίνο της Θεσσαλίας από εύπορους γονείς. Το όνομά του Ρήγας είναι το βαπτιστικό του και το επίθετο Βελεστινλής είναι δηλωτικό του τόπου καταγωγής, που το επέλεξε ο ίδιος, αφού έτσι υπέγραφε. Οι κατοπινοί όμως λόγιοι του πρόσθεσαν και το επίθετο Φεραίος, επειδή το Βελεστίνο βρίσκεται στο χώρο που ήκμασαν οι αρχαίες Φερές. Τα νεανικά του χρόνια είναι βυθισμένα στην αχλή του θρύλου και είναι δύσκολο να ανιχνευτούν τα πραγματικά γεγονότα. Τα πρώτα γράμματα λέγεται ότι τα διδάχθηκε από ιερέα του Βελεστίνου και κατόπιν στη Ζαγορά. Καθώς διψούσε για μάθηση, ο πατέρας του τον έστειλε στα Αμπελάκια για περαιτέρω μόρφωση. Όταν επέστρεψε, δίδαξε για ένα χρόνο στο σχολείο άλλου πηλιορείτικου χωριού, του Κισσού.

Μετά τα πρώιμα θεσσαλικά του χρόνια, ο Ρήγας φύση ανήσυχη και τολμηρή, βγήκε στους δρόμους του κόσμου. Πήγε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί συνδέθηκε με τα φαναριώτικα περιβάλλοντα της κοινωνίας των Ρωμιών πιθανότατα με την οικογένεια του λόγιου Μεγάλου Διερμηνέα και αργότερα ηγεμόνα της Βλαχίας Νικολάου Καρατζά.

Στην Πόλη εκτός από τις πολλές του γνωριμίες με Φαναριώτες και λοιπούς προύχοντες διεύρυνε τις σπουδές του στη Γαλλική, στην Ιταλική και στη Γερμανική γλώσσα. Αργότερα τον βρίσκουμε στο Βουκουρέστι ως γραμματέα του ηγεμόνα της Βλαχίας Νικολάου Μαυρογένη. Μετά το Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1790), όπου ηττήθηκε η Τουρκία, ο Ρήγας κατέφυγε στη Βιέννη την οποία έκανε και έδρα της επαναστατικής του δράσης, αφού ήρθε σε επαφή και με άλλους ομογενείς.

Η Χάρτα της Ελλάδος, Βιέννη 1797.

Στη Βιέννη τυπώνει, εκτός των άλλων βιβλίων του, τη μεγάλη « Χάρτα της Ελλάδας», γεωγραφικός και ιστορικός πίνακας του αρχαίου και νέου Ελληνισμού, μνημείο πολυμάθειας και φιλοπονίας, πατριδογνωστική εγκυκλοπαίδεια προορισμένη να ανακαλέσει στη μνήμη των ραγιάδων την προγονική ιστορία και δόξα.

Επίσης τυπώνει κρυφά σε 3.000 αντίτυπα το επαναστατικό του μανιφέστο, που περιείχε τα συνθήματα « Ελευθερία- Ισότης – Αδελφότης», μία Διακήρυξη των δικαιωμάτων των ανθρώπων, το Σύνταγμα του νέου πολιτεύματος και στο τέλος τον αθάνατο «Θούριο».

Ο Ρήγας με το συγγραφικό του έργο και την εθνοδιαφωτιστική του δραστηριότητα προσελκύει οπαδούς με στόχο να τους προετοιμάσει στον αγώνα της εθνικής εξέγερσης. Στον «Θούριο» στίχους 21-22 αναγράφεται χαρακτηριστικά : «Ελάτε μ΄ έναν ζήλον σε τούτον τον καιρό να κάμωμεν τον όρκον επάνω στον Σταυρόν». Ουσιαστικά προτείνει ορκωμοσία επάνω στο Σταυρό, σύμφωνα με το εκκλησιαστικό έθιμο. Επίσης στο στίχο 31 γίνεται μνεία περί όρκου, όπου οι ¨Έλληνες σηκώνονται όρθιοι και υψώνουν τα χέρια στον ουρανό και ορκίζονται.

Στους στίχους 109 και 123 αναγράφεται: «Ψηλά στα μπαϊράκια σηκώστε τον Σταυρόν» και «Στεριάς και του πολέμου να λάμψη ο Σταυρός».

Συνεπώς είναι η εμφανής η θρησκευτικότητα του Ρήγα που ορισμένοι σήμερα αμφισβητούν και σκοπίμως την απέκοψαν – απέκρυψαν σκοπίμως, κρατώντας μόνο το κομμάτι αυτό της επαναστατικής του δράσης, εξυπηρετώντας τα πολιτικά και άθεα πιστεύω τους.

Επίσης χαρακτηριστική είναι η στιγμή όπου ο Ρήγας δέχεται ασμένως το Μυστήριο της Θείας Μεταλήψεως από τον εφημέριο της Τεργέστης και πνευματικό του παπά Νεκτάριο, λίγο πριν από την εκτέλεσή του, ο οποίος δέχεται να μεταφέρει εμπιστευτικό σημείωμα προς τους φίλους.

Μέσα λοιπόν από όλες αυτές τις δραστηριότητές του, εκεί στη Βιέννη, γνωρίστηκε και συγκέντρωσε γύρω του έναν κύκλο αφοσιωμένων στις ιδέες και τα προγράμματά του. Έτσι δημιουργήθηκε μία μυστική οργάνωση που προετοίμαζε την εθνική εξέγερση. Στους μυημένους κυκλοφορούσε τα έργα του και κυρίως το «Θούριο». Τους τον έδινε χειρόγραφο και αυτοί τον αντέγραφαν και τον έδιναν σε άλλους. Έτσι χέρι με χέρι έφτανε και στην Ελλάδα. Με τον ίδιο τρόπο τον μάθαιναν πολλοί Έλληνες ακόμη και τα παιδιά στα κρυφά σχολεία.

Στο πρόγραμμά του ήταν να κατεβεί και ο ίδιος στην Ελλάδα, να μεταφέρει όλο το έντυπο υλικό, να συνεργαστεί και να εμψυχώσει τους «σταυραϊτούς του Ολύμπου» και τα «ξεφτέρια των Αγράφων», όπως αποκαλούσε τους κλεφταρματολούς. Έπρεπε όμως πρώτα να περάσει και από την Ιταλία και να επιδιώξει συνάντηση με το Βοναπάρτη, για να τον ενημερώσει για τα σχέδιά του.

Τα σχέδια όμως αυτά προδόθηκαν (οι διαχρονικοί Εφιάλτες), από έναν ονόματι Δημήτρη Οικονόμου, στην αυστριακή αστυνομία με αποτέλεσμα ο Ρήγας μαζί με άλλους επτά συντρόφους του να συλληφθεί στην Τεργέστη την 1^η Δεκεμβρίου του 1797. Μετά από πολλές ανακρίσεις οι αυστριακές αρχές τους παρέδωσαν στις τουρκικές αρχές του Βελιγραδίου για να δικαστούν. Εκεί ύστερα από βασανιστήρια, στις 12/24 (παλαιό/ νέο ημερολόγιο) Ιουνίου 1798, αφού πρώτα τους στραγγάλισαν, πέταξαν τα σώματά τους στο Δούναβη ποταμό.

Σε λίγα χρόνια, από τότε, επαληθεύτηκε η προφητεία και πραγματοποιήθηκε η προσδοκία του σπουδαίου αυτού «Ανωνύμου Έλληνος». Η κληρονομιά που άφησε ο Ρήγας Φεραίος με το έργο και τη θυσία του ήταν μεγάλη.

Η φράση που είπε στο δήμιό του «Αρκετό σπόρο έσπειρα. Το έθνος μου γλήγορα θα θερίσει το γλυκό καρπό» ήταν τα τελευταία λόγια του πριν πεθάνει. Και πραγματικά ο σπόρος του έβγαλε πλούσιο καρπό: Την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και τη λευτεριά στην πατρίδα του.

Για τον ίδιο το Ρήγα Φεραίο, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη του προφορά, ο θρυλικός Γέρος του Μοριά, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, είχε πει: «Εστάθη ο μεγαλύτερος ευεργέτης της φυλής μας. Το μελάνι του θα είναι πολύτιμο ενώπιον του Θεού, όσον και το αίμα του το άγιον».

Η ελεύθερη πλέον πατρίδα, τιμώντας το μεγάλο τέκνο της και βάρδο της ελευθερίας, έστησε τον ανδριάντα του σε περίοπτη θέση μπροστά στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η ανάθεση του έργου έγινε από τη Σύγκλητο του Πανεπιστημίου στον Ιωάννη Κόσσο, τον Απρίλιο του 1869. Ο Ρήγας Φεραίος αποδίδεται σε μέγεθος μεγαλύτερο του κανονικού, όρθιος, με το κεφάλι στραμμένο ελαφρά αριστερά και το δεξί πόδι να προβάλλει εκτός βάθρου. Το αριστερό χέρι είναι λυγισμένο στο στήθος και το δεξί, σε έκταση, μοιάζει να δείχνει το δρόμο προς την ελευθερία. Το βλέμμα, κατευθυνόμενο μπροστά και μακριά, δηλώνει τον οραματισμό του Ρήγα. Τα τμήματα της σπασμένης αλυσίδας, χαμηλά στα πόδια του τονίζουν το ιδανικό της ελευθερίας. Το έργο έφερε και επίχρυσο στεφάνι, που μάλλον αφαιρέθηκε αργότερα. Στην αριστερή πλευρά του βάθρου αναγράφεται: «ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΣΣΟΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ ΕΠΟΙΕΙ». Στην πρόσοψη του βάθρου βρίσκεται εγχάρακτο το επίγραμμα του καθηγητή Φιλοσοφίας Φίλιππου Ιωάννου: «ΣΠΕΡΜΑΤ ΕΛΕΥΘΕΡΙΗΣ Ο ΦΕΡΑΙΟΣ ΣΠΕΙΡΕΝ ΑΟΙΔΟΣ ΚΑΙ Ο ΜΕΝ ΩΛΕΤΟ ΦΕΥ ΣΠΕΡΜΑ Δ ΕΒΛΑΣΤΕ ΜΕΓΑ». Χαμηλότερα, η επιγραφή: «ΙΔΡΥΘΗ ΑΝΑΛΩΜΑΣΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ ΤΟΥ ΕΞ ΗΠΕΙΡΟΥ ΕΤΕΙ ΑΩΟΑ’». Στη δεξιά πλευρά του βάθρου: «ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΠΡΥΤΑΝΕΥΟΝΤΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΒΟΥΣΑΚΗ». Το 1871 ήταν η επέτειος των 50 χρόνων από την Επανάσταση του 1821. Η συγκίνηση από τις ζωντανές μνήμες και ο πατριωτισμός επέβαλαν μια πανηγυρική τελετή αποκαλυπτηρίων, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 16 Ιουνίου 1871. Είχε επίσης γραφτεί και ποίημα από τον τυφλό ποιητή Ηλία Τανταλίδη – σύμφωνα με την εφημερίδα Μέριμνα -, με τίτλο «Εις την αποκάλυψιν του προ του Εθνικού Πανεπιστημίου ανεγερθέντος ανδριάντος του αείμνηστου πρωτομάρτυρος της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821 Ρήγα Φερραίου», το οποίο και κυκλοφόρησε ανώνυμα, μερικές μέρες πριν από τα αποκαλυπτήρια. Ο ανδριάντας του Ρήγα Φεραίου είναι ο πρώτος ανδριάντας που στήθηκε στην Αθήνα μετά την ανακήρυξη της σε πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους.

Κλείνοντας, θέλω να επισημάνω ότι, η επαναστατική δράση του Πρωτομάρτυρα Ρήγα Βελεστινλή (έτσι αυτό αποκαλείτο) δεν έχει να κάνει με την δράση των σημερινών γνωστών - άγνωστων (των αυτό αποκαλούμενων «επαναστατών»), οι οποίοι δυστυχώς προσπαθούν να ταυτιστούν τη δική τους ασυδοσία (μανία καταστροφής θα έλεγα που την βάπτισαν «επανάσταση» ) , και την αθεΐα τους, με αυτή του Ρήγα, που αγωνιζόταν για ιδανικά και για να δει Ελεύθερη την Πατρίδα του από τον Τούρκο δυνάστη, έχοντας σύμβολο τον Σταυρό Του Κυρίου.

Γράφει

Ευάγγελος Μαυρογόνατος

Εφημερίδα "ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΚΙΚΛΚΙΣ"