Ο Δεσποτισμός είναι μια μορφή διακυβέρνησης και δεν θα έπρεπε να συγχέεται με την πραγματική και μοναδική θέση του «Δεσπότη».

Ο Ευάγγελος Μαυρογόνατος

(Αναρτήθηκε 11/2/2015)

Ο Δεσποτισμός είναι μια μορφή διακυβέρνησης στην οποία μία μοναδική οντότητα κυβερνά με απόλυτη και απεριόριστη δύναμη, και μπορεί να εκφρασθεί ως μονάδα ως μια απολυταρχία ή μέσω μιας ομάδας ως μια ολιγαρχία.

Ο ίδιος ο Δεσποτισμός σημαίνει να "κυβερνάς με τον τρόπο ενός δεσπότη", και δεν θα έπρεπε να συγχέεται με την πραγματική και μοναδική θέση του 'Δεσπότη'.

Ο Δεσπότης προέρχεται από το Ελληνικό δεσπότες, το οποίο περίπου σημαίνει "αφέντης" ή "ένας με δύναμη", και χρησιμοποιήθηκε για να μεταφράσει μια ευρεία ποικιλία τίτλων και θέσεων.

Χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει την απεριόριστη δύναμη και εξουσία των Φαραώ της Αιγύπτου, χρησιμοποιήθηκε στην Βυζαντινή αυλή ως τίτλος ευγενείας, χρησιμοποιήθηκε από τους κυβερνήτες υποτελών στο Βυζάντιο κρατών και υιοθετήθηκε ως ένας τίτλος Βυζαντινών Αυτοκρατόρων.

Έτσι, ο δεσπότης βρίσκεται να έχει διαφορετικά νοήματα και ερμηνείες σε διάφορες περιόδους της ιστορίας, και δεν μπορεί να εκφρασθεί από έναν απλό ορισμό.

Αυτό είναι παρόμοιο με άλλους Ελληνικούς τίτλους του Βασιλέα και του Αυτοκράτορα, οι οποίοι, μαζί με τον Δεσπότη, έχουν χρησιμοποιηθεί για να περιγράψουν σε διαφορετικές εποχές καθετί από έναν οπλαρχηγό, ως έναν απλό κυβερνήτη, έως έναν βασιλιά ή έναν αυτοκράτορα.

Στην καθομιλουμένη, ο 'δεσπότης' έχει εφαρμοσθεί υποτιμητικά για ένα πρόσωπο, συγκεκριμένα έναν αρχηγό κράτους ή κυβέρνησης, που καταχράται την δύναμη και την εξουσία του στο λαό. Με αυτή την έννοια, μπορεί να έχει ανέλθει και ως "τύραννος".

Συναφής έννοια έχει εξελιχτεί να είναι και ο δικτάτορας, αν και οι όροι "δεσπότης" και "τύραννος" τείνουν να δίνουν έμφαση στην σκληρότητα και ίσως την ευχαρίστηση που προέρχεται από αυτή, ενώ ο όρος "δικτάτορας" σε περισσότερη βιαιότητα και άδικη εφαρμογή του νόμου.

Σε όλα τα επίπεδα και τους χώρους (πολιτείας και Διοικούσας Εκκλησίας) όπου εκδηλώνεται ο αυταρχισμός είναι κακό. Στην περίπτωση της κατάργησης των δημοκρατικών ελευθεριών του λαού αυτό χαρακτηρίζεται ως φασισμός, δικτατορία, τυραννία κ.λ.π.

Όταν το φαινόμενο της κατάλυσης του διαλόγου, της ελεύθερης έκφρασης, συμβαίνει στο χώρο της Διοίκησης των Μητροπόλεων και περνάει η γνώμη του “πρώτου” δηλ. του Μητροπολίτου, ως απόλυτου τοπικού Θρησκευτικού άρχοντα, τότε ταιριάζει ο όρος δεσποτισμός.

Η ζημιά που προκαλείται από τον Δεσποτισμό στην Ελληνική κοινωνία είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από τη ζημιά που προκαλούν όλες μαζί οι αντορθόδοξες διδασκαλίες, πλάνες και αιρέσεις, που κυκλοφορούν στη Χώρα μας, αφού αυτός είναι που τις δικαιώνει και τις τροφοδοτεί. Οι ιερείς, σε αρκετές μητροπόλεις της Ελλάδας ζουν στο πετσί τους το δεσποτισμό…

Βεβαίως, δεν θα πρέπει να συγχέομαι την απορρέουσα εκ των ιερών κανόνων πειθαρχία των ιερέων και τον επιβαλλόμενο σε αυτούς έλεγχο ή και τιμωρία από τους Μητροπολίτες, όταν εκτρέπονται των καθηκόντων τους και προκαλούν το ποίμνιό τους. Άλλο καλώς εννοούμενη πειθαρχία, και έλεγχος, άλλο ασυδοσία και κατάχρηση εξουσίας..

Η Ορθόδοξη Εκκλησία, στη Χριστοκεντρική της έκφραση, είναι Εκκλησία δημοκρατική και το σύστημα της διοίκησής της είναι Συνοδικό και όχι Μοναρχικό.

Η εντολή του Ιδρυτή της Εκκλησίας Ιησού Χριστού είναι κρυστάλλινη και σαφής:

«Ξέρετε ότι οι άρχοντες των εθνών τα καταδυναστεύουν και οι μεγάλοι τα καταπιέζουν. Αυτό δεν πρέπει να συμβαίνει μεταξύ σας, αλλά αυτός που θέλει να γίνει ανάμεσά σας μεγάλος, να γίνει υπηρέτης σας, κι αυτός που θέλει να είναι ανάμεσά σας πρώτος, να γίνει δούλος σας. Όπως ακριβώς ο Υιός του ανθρώπου δεν ήρθε να υπηρετηθεί, αλλά να υπηρετήσει και να δώσει τη ζωή του «λύτρο για άλλους» (Ματθ. 20, 25-27).

Η Ορθοδοξία είναι έργα όχι λόγια. Στη βασιλεία του Θεού εισέρχονται οι πράττοντες και όχι οι λέγοντες!

Η κατάφωρη αδικία όταν γίνεται στο χώρο της Εκκλησίας, αντιστρατεύεται το περιεχόμενο της Εξουσίας που είναι η υπηρέτηση του αγαθού.

Ο κληρικός που θησαυρίζει είναι «εις τύπον και τόπον Χριστού»;

Πόσο μεγαλύτερο κακό κάνει ο διαστρευλωτής της Αγίας Γραφής στο δόγμα από τον επίσκοπο ή καλύτερα από τον δεσπότη, ο οποίος, ενώ ορκίστηκε ακτημοσύνη, συγκεντρώνει εκατομμύρια… για τα γεράματα;

Η χριστιανική διδασκαλία δίνει άλλο περιεχόμενο στην εξουσία με εντελώς αντίθετο περιεχόμενο, από εκείνο που έχει σήμερα παντού και στις “χριστιανικές” χώρες, όπου συνοδεύεται με τιμές, δόξες και απολαβές.

Πέραν των παραπάνω, ευτυχώς υπάρχουν πάρα πολλά καλά πρότυπα ιερέων και Μητροπολιτών, οι οποίοι επιτελούν μεγάλο πνευματικό και κοινωνικό έργο, αθόρυβα χωρίς φανφάρες, αναλίσκοντας ακόμη και τον μισθό τους, επιτελώντας λειτούργημα και όχι επάγγελμα.

Δυστυχώς μέσα στην περιρρέουσα κατάσταση της απαξίωσης των ηθικών αξιών και των θεσμών, μια ενέργεια μη επιτρεπτή ενός κληρικού καυτηριάζεται δριμύτατα, και παίρνει διαστάσεις, ενώ αντιθέτως κακουργηματικές πράξεις ενός πολιτευτή ή εκλεγμένου Βουλευτή , αποτελούν προσόν για την εκλογή ή την επανεκλογή του.