Έχουμε έλλειψη πεφωτισμένων συμβούλων στη δημόσια διοίκηση του τόπου; Ή έλλειψη αξιοκρατίας;

Γράφει

ο Ευάγγελος Μαυρογόνατος

(12/4/2017)

Η απάντηση δίνεται, μέσα από μια διδακτική αλληγορική ιστορία.

Σε κάθε προεκλογικό αγώνα ακούμε και διαβάζουμε τις εξαγγελίες των κομμάτων ότι, όταν αναλάβουν την εξουσία το πρώτο τους μέλημα θα είναι η αποκομματικοποίηση και η αποσυμφόρηση της δημόσιας διοίκησης, ό,τι θα έχουν μικρά και ευέλικτα κυβερνητικά σχήματα, ούτως ώστε τα διάφορα υπουργεία και δημόσιες υπηρεσίες να μπορούν να χειρίζονται χωρίς χρονοτριβές τα θέματα τους, προς όφελος της κοινωνίας.

Όλα αυτά και ένα σωρό άλλα μέτρα εξαγγέλλονται και κινούνται στο πλαίσιο της ψηφοθηρίας για την εξουσία.

Τελικώς μετά την εκλογή τους η πραγματικότητα έχει άλλη όψη, μη έχουσα καμία σχέση με τις προεκλογικές τους δεσμεύσεις.

Φροντίζουν λοιπόν με διάφορες μεθόδους και πολιτικά τερτίπια να διασφαλίσουν την πελατειακή λογική και συνεχίζουν την δημιουργία κομματικού στρατού στην δημόσια διοίκηση και όχι μόνο.

Ειδικότερα τα τελευταία επτά χρόνια της ειρηνικής μας οικονομική κατοχής και εξαθλίωσης της κοινωνίας, έχουμε χορτάσει από προεκλογικές δεσμεύσεις , από σωτήρες, συμβούλους και ειδήμονες για να βγούμε από αυτή. Αποκορύφωμα είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία φροντίζει με την πρώην τροϊκα και τους νυν θεσμούς να μας πείσουν για την ανικανότητά μας και ό,τι χρειαζόμαστε έξωθεν βοήθεια.

Όλοι μας λίγο ή πολύ έχουμε βιώσει την αναλγησία του Κράτους, σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Όσοι σύμβουλοι και αν προσληφθούν προκειμένου να οργανώσουν την Δημόσια Διοίκηση, αν δεν υπάρξει πραγματική αξιοκρατία και δεν φύγει ή καλύτερα δεν εξαφανισθεί από την ζωή μας το «ρουσφέτι», ουδέποτε θα δούμε «άσπρη» ημέρα σε αυτό τον έρμο/ έρημο τόπο.

Όλα τα παραπάνω είναι γνωστά σε όλους μας, αφορμή όμως στάθηκε για να σας τα υπενθυμίσω, μια αλληγορική ιστορία (μύθο) που διάβασα προσφάτως και σκιαγραφεί την Ελληνική πραγματικότητα, αυτή με το μυρμήγκι και το λιοντάρι.

Μήπως και οι μύθοι του Αισώπου δεν εμπεριείχαν αληθινά στοιχεία της τότε καθημερινότητας;

Κάθε μέρα λοιπόν, ένα μικρό μυρμήγκι πήγαινε στη δουλειά του πολύ νωρίς και ξεκίναγε αμέσως να δουλεύει.

Ήταν πολύ παραγωγικό και χαρούμενο.

Το αφεντικό, το λιοντάρι, παραξενεύτηκε που το μυρμήγκι δούλευε χωρίς εποπτεία, και σκέφτηκε:

«Αν το μυρμήγκι είναι τόσο παραγωγικό χωρίς εποπτεία, δεν θα ήταν ακόμη πιο παραγωγικό αν είχε κάποιον να τον επιβλέπει»;

Έτσι προσέλαβε μια κατσαρίδα, η οποία είχε μεγάλη πείρα σε αυτή τη θέση και μάλιστα έγραφε καταπληκτικές αναφορές.

Η πρώτη απόφαση που πήρε η κατσαρίδα ήταν η δημιουργία ενός συστήματος ελέγχου της προσέλευσης των εργαζομένων.

Επίσης χρειαζόταν έναν υπάλληλο για να τη βοηθάει στη συγγραφή και δακτυλογράφηση των αναφορών της.

Γι’ αυτό προσέλαβε μια αράχνη για να τη βοηθάει με τις αναφορές και για να απαντάει στα τηλεφωνήματα.

Το λιοντάρι ήταν πάρα πολύ ευχαριστημένο από τις αναφορές της κατσαρίδας, και της ζήτησε να δημιουργήσει γραφήματα που να δείχνουν το ρυθμό και τις τάσεις παραγωγής, ώστε να τις χρησιμοποιήσει στις συναντήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου.

Έτσι η κατσαρίδα έπρεπε να αγοράσει έναν νέο ηλεκτρονικό υπολογιστή και εκτυπωτή laser. …Και γι’ αυτό προσέλαβε μια μύγα για να διευθύνει το τμήμα της τεχνολογίας (ΙΤ)

Το μυρμήγκι που ήταν τόσο παραγωγικό και ήρεμο, μισούσε τη γραφειοκρατία και τις άσκοπες συναντήσεις που έτρωγαν τον περισσότερο από τον χρόνο του.

Το λιοντάρι κατέληξε στο συμπέρασμα ότι θα έπρεπε να ορίσει κάποιον υπεύθυνο στο τμήμα που εργαζόταν το μυρμήγκι.

Η θέση δόθηκε στον τζίτζικα, η πρώτη απόφαση του οποίου ήταν να αγοράσει καινούργια μοκέτα και καινούργια εργονομική πολυθρόνα για το γραφείο του.

Ο νέος υπεύθυνος του τμήματος, χρειάζονταν επίσης έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή και έναν βοηθό, τον οποίο έφερε από την προηγούμενη θέση του, για να τον βοηθήσει να δημιουργήσει ένα πλάνο εργασίας, στρατηγικού ελέγχου του προϋπολογισμού και βελτιστοποίησης της λειτουργίας του τμήματος.

Το τμήμα στο οποίο δούλευε το μυρμήγκι ήταν τώρα ένα θλιμμένο μέρος, όπου κανένας δεν γελούσε πια και όλοι ήταν αναστατωμένοι.

Τότε ο τζίτζικας έπεισε το αφεντικό, το λιοντάρι, ότι ήταν απολύτως απαραίτητο να γίνει μια έρευνα για το εργασιακό περιβάλλον του τμήματος.

Κάνοντας μια επισκόπηση των αναφορών σχετικά με το τμήμα στο οποίο δούλευε το μυρμήγκι, το λιοντάρι παρατήρησε ότι η παραγωγικότητα είχε πέσει σε σχέση με παλιότερα.

Έτσι προσέλαβε την κουκουβάγια, μια επιφανή και πεφωτισμένη σύμβουλο, για να κάνει λογιστικό έλεγχο και να προτείνει λύσεις.

Η κουκουβάγια πέρασε τρεις μήνες στο τμήμα και κατέληξε με μια πολυσέλιδη αναφορά που κατέληγε στο εξής συμπέρασμα: το τμήμα έχει υπερβολικό αριθμό προσωπικού.

Μαντέψτε ποιον απέλυσε πρώτο το λιοντάρι…

Το μυρμήγκι φυσικά, γιατί σύμφωνα με τις εκθέσεις:… «παρουσίαζε έλλειψη κινήτρων και είχε αρνητική συμπεριφορά».

Η παραπάνω ιστορία μας, είναι τόσο απλή παραλλήλως τόσο διδακτική, που θα έπρεπε να την λάβουν υπόψη τους όλοι οι κυβερνώντες και λειτουργοί (;) της Δημόσιας Διοίκησης και του όλου κρατικού μηχανισμού γενικότερα.

Εμείς αντί απολύσουμε με την ψήφο μας τα κάθε λογής πολιτικά λιοντάρια τα εμπιστευόμαστε και τους δίδουμε και πάλι την εξουσία στα χέρια τους. Τότε γιατί γκρινιάζουμε;

Σήμερα αναρωτιέται κανείς: Δεν υπάρχουν στην Ελληνική κοινωνία πεφωτισμένοι σύμβουλοι, προκειμένου να οργανώσουν την Δημόσια Διοίκηση και το κράτος γενικότερα, προκειμένου να βγει η Πατρίδα μας από τα αδιέξοδα;

Γιατί δεν γίνεται σωστή χρήση και εκμετάλλευση της τεχνολογίας;

Θα μου πει όμως κανείς ό,τι τα συμφέροντα (ντόπια ή ξένα) είναι υπεράνω της όποιας καλής πρόθεσης για οργάνωση και διοίκηση του Κράτους και ως εκ τούτου αντί άξιων προσώπων τοποθετούνται πρόσωπα τα οποία είναι χειραφετημένα και επιρρεπή σε διάφορες καταστάσεις και συνεπώς ελεγχόμενα.

Όπως μας λέει και ο Αριστοτέλης:

«Η ανώτερη εξουσία βρίσκεται αναγκαστικά στα χέρια ενός ή μερικών ή και πολλών. Όταν όλοι αυτοί κατευθύνουν όλες τους τις προσπάθειες προς το γενικό καλό, τούτο το κράτος διοικείται καλά, αλλά όταν ο ένας, οι λίγοι ή οι πολλοί αποβλέπουν μόνο προς το δικό τους συμφέρον, πρέπει να περιμένουμε μια εξέλιξη προς το χειρότερο»

Για να αντιληφθούμε την διαχρονικότητα της κακοδιαχείρισης που οδήγησε στην σημερινή οικονομική κρίση, θα σας θυμίσω τι έγινε το 1892 προ της πτώχευσης του 1893.

Το 1892 λοιπόν ήρθε στην Ελλάδα ο Έντουαρντ Λο, έμπειρος Άγγλος διπλωμάτης, ως απεσταλμένος της βρετανικής κυβέρνησης, ικανοποιώντας σχετική επιθυμία του Χαριλάου Τρικούπη.

Ο πρωθυπουργός, προσπαθώντας να αποφύγει τη δημοσιονομική κατάρρευση, απέβλεπε τότε σε μια ευνοϊκή, αλλά αντικειμενική έκθεση για την ελληνική οικονομία και στη σύναψη ενός νέου εξωτερικού δανείου.

Το Μάρτη του 1893 ο Λο απέστειλε στο Φόρεϊν Οφις την έκθεσή του. Το σημαντικό αυτό κείμενο αποκαλύπτει τις αντικειμενικές συνθήκες διαμόρφωσης του δημοσιονομικού χρέους, που οδήγησαν στη χρεοκοπία του 1893:

«Το ζήτημα που πρέπει να εξετασθεί είναι αν η κρίση αυτή οφείλεται σε μόνιμες δυσμενείς οικονομικές συνθήκες ή σε αποτυχημένη οικονομική διαχείριση. Είναι πρόβλημα κυβερνητικών επιλογών η δημοσιονομική αστάθεια ή πρόβλημα πόρων; Αν υποστηριχθεί πως η δυσκολία οφείλεται σε ανεπιτυχή οικονομική διαχείριση, γεννιέται ένα άλλο ζήτημα: είναι οι πόροι του τόπου αρκετοί ώστε με ένα λογικό νοικοκύρεμα να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες που υπάρχουν ή η οικονομική κατάσταση είναι τόσο κρίσιμη, ώστε να μην υπάρχει θεραπεία χωρίς να πειραχθεί η τιμή του ελληνικού έθνους και τα νόμιμα δικαιώματα των δανειστών του;».

Πολλές φορές λένε ή λέμε ότι, αυτοί που δεν ξέρουν ιστορία είναι καταδικασμένοι να την επαναλάβουν. Επίσης ότι, η ιστορία έχει μια τάση να επαναλαμβάνεται, πότε σαν τραγωδία και πότε σαν φάρσα.

Δεν ξέρω ποιο απ' όλα ισχύει στην περίπτωση της Ελλάδας, πάντως απ' την πρώτη ημέρα ίδρυσης του νεοελληνικού κράτους σχεδόν δύο αιώνες πριν, η ιστορία μοιάζει να επαναλαμβάνεται, είτε σαν τραγωδία, είτε σαν φάρσα. Τα συμπεράσματα δικά μας.